Showing posts with label Τσακυράκης. Show all posts

Σταύρος Τσακυράκης: "Ο Μετρονόμος"



Είναι πολύ οδυνηρό να γράφεις οτιδήποτε για τον Σταύρο Τσακυράκη. Το περιεχόμενο δεν είναι ποτέ πλήρες και το επιστημονικό πλαίσιο θαρρείς ότι υπάρχει μόνο για να αμφισβητείται. Αυτό από μόνο του είναι λυτρωτικό γιατί σε απελευθερώνει από δογματισμούς, αφορισμούς και την ψευδαίσθηση της μοναδικής αλήθειας. Από την άλλη μεριά, η αναμέτρηση με το σκωπτικό του ύφος και το καλοδουλεμένο χιούμορ του πάντα σε έφερνε σε μια αμηχανία: μην έχεις μόλις ξεστομίσει καμία χοντρή «κοτσάνα».
Ο «κ. Καθηγητής» είχε την εδραία πεποίθηση ότι στη φιλελεύθερη δημοκρατία δεν υπάρχει μία και μοναδική ορθή αλήθεια. Πίστευε στη δύναμη του ορθού λόγου αλλά, όπως έλεγε, οι αφορισμοί δεν ωφελούν. Όταν έρχεσαι όμως αντιμέτωπος με μη παραδεκτές «αλήθειες» οφείλεις να τις ερμηνεύεις. Πρέπει και να τις αποδομείς γιατί μόνο έτσι υπηρετείς την δικαιοσύνη, ενισχύεις τους θεσμούς και το κράτος δικαίου.
Ένας ακέραιος άνθρωπος που δεν συμβιβάστηκε, προϊόντος του χρόνου, καθώς διέθετε ένα σπάνιο αξιακό φορτίο. Ένας διακεκριμένος καθηγητής που γινόταν μαθητής, όταν άκουγε τους φοιτητές του. Μια «αμετακίνητη» προσωπικότητα που διέθετε τη σπάνια αρετή να προσαρμόζεται και να εξελίσσεται, ανταποκρινόμενος στις προκλήσεις και τις αλλαγές της σύγχρονης εποχής. Όλη του η ζωή έμοιαζε να ισορροπεί πάντα στο τεντωμένο σκοινί της «αρχής της αναλογικότητας» που τόσο πιστά διακονούσε.
Γνήσια προοδευτικός και ανεπιτήδευτα αντι-λαϊκιστής, υπερασπίστηκε με τη σπάνια στάση ζωής του αλλά και ως καθηγητής Συνταγματικού δικαίου τη δημοκρατική αρχή, την ελευθερία της έκφρασης, τα ατομικά δικαιώματα και επηρέασε βαθιά πολλές γενιές νομικών και όχι μόνον.
Σωστά έχει επισημανθεί από φοιτητές του ότι δίδασκε ακόμη και με τη σιωπή του, το βλέμμα του, το μειδίαμά του. Μας έμαθε όλους να συνυπάρχουμε ακόμη κι αν διαφωνούμε έντονα μεταξύ μας. 
«Τα δικαιώματα απορρέουν από μια αντίληψη δικαιοσύνης, δεν έχουμε κάποιο πάροχο», είπε στην τελευταία του πανεπιστημιακή διάλεξη, σε μια ωραία στιγμή αντιπαράθεσης επιχειρημάτων με τους συναδέλφους του στη Νομική.
Ένα χρόνο μετά τον θάνατό του, δημοσιεύεται ένα βιβλίο με τίτλο την αγαπημένη του φράση: «Η ουσία της πολιτικής είναι η δικαιοσύνη» που περιλαμβάνει τις δημόσιες παρεμβάσεις του για όλα όσα τον απασχολούσαν. Σε μια εποχή που η κρίση της φιλελεύθερης δημοκρατίας εκδηλώνεται πρωτίστως ως κρίση του δημοσίου λόγου, ανέκαθεν αντιλαμβανόμουν τις παρεμβάσεις του ως τον «μετρονόμο» της Δημοκρατίας μας. Ο Σταύρος Τσακυράκης δεν κρύφτηκε ποτέ και με τις καίριες παρεμβάσεις του κρατούσε το τέμπο, όπως η συσκευή που χρησιμοποιείται για τη ρυθμική μέτρηση μιας μουσικής σύνθεσης.
Αλήθεια, σε μια εποχή που κυριαρχεί παντού η αμετροέπεια, πόσο πολύ λείπει αυτός ο  «μετρονόμος»; Ευτυχώς, οι ιδέες του θα είναι για πάντα εδώ.
Υ.Γ. Να με συγχωρέσουν οι οικείοι του για το προσωπικό ύφος. Δεν τον γνώριζα πολύ, αλλά είχα την τιμή να συνεργαστώ μαζί του κι αυτό ήταν αρκετό για να τον εκτιμήσω βαθύτατα.


Σύνταγμα: Επιχειρήματα και όχι συνθήματα




Είναι άραγε η συνταγματική αναθεώρηση το μείζον πρόβλημα της χώρας; Ας είμαστε σοβαροί. Το Σύνταγμά μας δεν ευθύνεται για τις αμαρτίες ενός διαβρωμένου πολιτικού κόσμου. Δε φταίει το Σύνταγμα για την κρίση, ούτε θα μας σώσει από την κρίση. Η παρακμή που βιώνει η χώρα οφείλεται στην ψηφοθηρία, τον πελατειασμό, τις φαύλες πρακτικές και την έλλειψη αξιοκρατίας που βασιλεύει.

Το Σύνταγμα δεν είναι ένα κείμενο στο οποίο προσθαφαιρούμε λέξεις, προτάσεις και άρθρα κατά το δοκούν. Είναι ο θεμελιώδης χάρτης της εθνικής έννομης τάξης. Κυρίως, δεν είναι ένα κείμενο στο οποίο προσθέτουμε διατάξεις πολιτικού βερμπαλισμού (π.χ Πρωθυπουργός αποκλειστικά κοινοβουλευτικός) είτε διατάξεις οι οποίες είναι της αρμοδιότητας του κοινού νομοθέτη (π.χ συνταγματική κατοχύρωση αναλογικής).
Η συνταγματική αναθεώρηση ως κοινοβουλευτική διαδικασία είναι κατ’ εξοχήν πολιτική και προϋποθέτει πλεόνασμα συναίνεσης για μακρά περίοδο που εκτείνεται από τη σημερινή μέχρι και την επόμενη Βουλή. Δεν προσφέρεται λοιπόν, για μικροπολιτικό ανταγωνισμό εντυπώσεων.
«Αν θέλουμε να κάνουμε μια σοβαρή αναθεώρηση, ας πάρουμε ψαλίδι και ας κόψουμε τις φλυαρίες και τις ανάρμοστες για ένα Σύνταγμα διατάξεις», έλεγε ο αείμνηστος καθηγητής Σταύρος Τσακυράκης.
Μια εντοπισμένη συνταγματική αναθεώρηση, με αντικείμενο τις αποδεδειγμένα προβληματικές διατάξεις του Συντάγματος, θα συνέβαλλε στην ανανέωση νοοτροπίας και στην εμπέδωση κλίματος εμπιστοσύνης μεταξύ πολιτών και θεσμών.

Ένα νέο Σύνταγμα θα πρέπει να ξορκίζει αναχρονιστικές αντιλήψεις και νέους λαϊκισμούς που καιροφυλακτούν στην κυβερνητική πρόταση. Θα πρέπει να καταργεί σκανδαλώδη προνόμια του πολιτικού συστήματος, ιδέα από καιρό ώριμη στην κοινωνία, θα πρέπει να αποτυπώνει νέες πολιτειακές ισορροπίες με λελογισμένη αύξηση των αρμοδιοτήτων του ΠτΔ, να διασφαλίζει την πλήρη διάκριση των εξουσιών, να κατοχυρώνει πλήρως τα ατομικά δικαιώματα και να ενισχύει την πολιτική σταθερότητα.
Μια γενναία αναθεώρηση, θα έπρεπε να κατοχυρώνει την Ελλάδα ως σύγχρονο κοσμικό ευρωπαϊκό κράτος του οποίου η οικονομία θα απελευθερωνόταν από τα ασφυκτικά δεσμά του κρατισμού. Η ανάπτυξη του εκπαιδευτικού κλάδου προς όφελος της χώρας, με την ίδρυση μη κρατικών πανεπιστημίων είναι μια εξαιρετικής σημασίας ρύθμιση. Τέλος, θα έπρεπε να περιλαμβάνει την προστασία της βιοποικιλότητας και των ζώων πέραν της υφιστάμενης διάταξης για το περιβάλλον και ειδικά ενόψει της κλιματικής αλλαγής.
Οι Levitsky και Ziblatt, συγγραφείς του «How Democracies Die?», υποστηρίζουν ότι ακόμα και το καλύτερο Σύνταγμα δεν μπορεί να αποτρέψει τη διάβρωση της δημοκρατίας. Για την υγεία των θεσμών, λένε, μεγαλύτερη σημασία έχει η τήρηση των άγραφων κανόνων – των εθίμων που λειτουργούν σαν θερμοστάτης της δημοκρατίας. Μεγαλύτερη σημασία από τους γραπτούς κανόνες έχει η πολιτική κουλτούρα που τους εμψυχώνει – ή τους καταρρακώνει. Ως απόδειξη, επικαλούνται την ανεπάρκεια του αμερικανικού Συντάγματος όχι μόνο να προλάβει την ανάδειξη του Τραμπ στην Προεδρία, αλλά κυρίως να χαλιναγωγήσει την εξουσία του.
Η συζήτηση για την αναθεώρηση του Συντάγματος θα πρέπει να διεξαχθεί με όρους σοβαρότητας και νηφαλιότητας. Με αντιπαράθεση επιχειρημάτων και όχι συνθημάτων. Οι όροι υπό τους οποίους θα αναπτυχθεί ο διάλογος, θα προσδιορίσει τελικά την φυσιογνωμία και την έκταση της αναθεώρησης.
Μου φαίνεται αδύνατη η συνθήκη στην οποία στην Βουλή θα λειτουργεί ταυτόχρονα μια επιτροπή αναθεώρησης και μία εξεταστική επιτροπή και μάλιστα σε προεκλογικό κλίμα.
Η ευθύνη του πολιτικού προσωπικού της χώρας λόγω της προϊούσας απώλειας της εμπιστοσύνης των πολιτών απέναντι στους θεσμούς, είναι ιστορική. Ας μην περάσουν κάτω από τον πήχη, άλλη μια φορά.

Εφημερίδα των Συντακτών 12/11/2018